Ustalenie genezy japońskiego teatru lalkowego, a również genezy samych lalek jest szalenie niełatwe z powodu braku jednoznacznych wiadomości dotyczących tego tematu. Według jednej z teorii ich początków powinno się szukać pośród form importowanych na archipelag japoński, druga jednakże mówi o formie rodzimej rozwijającej się niezależnie od wpływów z Chin. Na poparcie pierwszej teorii przytacza się tezę, iż termin kugutsu (kukiełka), znaleziony w buddyjskim tekście z VIII wieku, jest bardzo podobny do greckiego wyrazu koukla i tureckiego kukla. Fonetyczne podobieństwo sugeruje, że sztuka lalkarska dotarła do Japonii z Azji Mniejszej przez Chiny, a następnie poprzez Koreę. Jednakże japońscy folkloryści, wskazując na słowa kugu, , a dodatkowo kugutsu występujące w dawnych nazwach chramów shintoistycznych, poddają ową teorię krytyce. W Japonii od najdawniejszych czasów lalki wykorzystywane były w różnych sztukach widowiskowych lub religijnych. Zostały to w większości wypadków sznurkowe marionetki lub lalki na kijach operowane poprzez jedną osobę na przenośnej scenie. W Chinach w X wieku występowały już lalki mechaniczne i choć wiadomo, że wiele sztuk dotarło do Japonii, nie wzbudziły większego zainteresowania. Początków teatru lalkowego, czyli ningy? j?ruri, powinno się szukać mniej więcej tysiąca lat temu. Mianowicie w ówczesnej Japonii, wędrowni kuglarze urządzali pokazania lalkowe. Na początku organizowali je na ulicach albo chodzili od lokalu do lokalu, lecz wkrótce sekta buddyjska j?do zatrudniła ich, aby przynosili rozgłos świątyniom. Niektórzy z tych lalkarzy używali miniaturowych scen zawieszonych na szyi. Przy pomocy jednej marionetki przedstawiali historię którejś z popularnych świątyń albo bóstwa buddyjskiego. Później przekazania te były połączone z recytacją sekky? - kazań buddyjskich. Podobno pod koniec XVI wieku lalki zostały także używane poprzez kurtyzany w okolicach Kobe i ?saki, które przy ich pomocy zabawiały własnych klientów. Istnieje również podanie o kapłanie sinto zwanym D?kumb? z Nishinomiyi, który w celu uspokojenia morza modlił się do boga Ebisu (patrona rybaków). Niestety, po śmierci D?kumb? morze znów stało się burzliwe. Wtedy mnich Hyakuday? zrobił lalkę przypominającą zmarłego kolegę i naśladując jego głos modlił się z dobrym skutkiem w tej samej sprawie. śpiesznie rozeszła się wieść o utalentowanym lalkarzu, dzięki czemu mnich przybył do stolicy w celu wystąpienia w pałacu cesarskim. Zaprezentowanie okazało się sukcesem, co z kolei zaowocowało nowym misją polegającym na pacyfikowaniu bóstw w różnych prowincjach kraju W trakcie jednej z wypraw Hyakuday? zmarł we wsi Sanj? na wyspie Awaji, gdzie tubylcy zainteresowali się jego umiejętnościami. Japoński teatr lalkowy w formie obecnej powstał pod koniec XVI wieku w wyniku połączenia trzech odrębnych form artystycznych: narracji j?ruri, sztuki lalkarskiej , a dodatkowo muzyki wykonywanej na samisenie. W połowie XV wieku popularnością cieszyła się historia o księżniczce J?ruri - J?ruri hime monogatari. Dzięki niej gatunek zyskał nazwę ningy? j?ruri używaną wymiennie z obecną nazwą buraku, oraz dodatkowo były wprowadzone zmiany do teraźniejszych typów narracji. Od czasu narodzin teatru szukano też sposobu na udoskonalenie technologie manipulacji , a dodatkowo mechanizmu samych lalek. Znacząco przyczyniła się do tego rywalizacja pomiędzy teatrami Takemotoza i Toyotakeza. Punktem przełomowym jednak okazała się premiera w 1703 r. Sonezaki shinj? (Samobójstwo kochanków z Sonezaki), dramatu obyczajowego autorstwa Chikamatsu Monzaemona (1653-1725). To w chwili obecnej wtedy animatorzy ukazali się publiczności stając się całkowicie widoczni.9 Uprzednio, najczęściej lalki zostały poruszane ,od dołu” przez jednego animatora, schowanego za przepierzeniem przodu sceny. Istnieją natomiast dowody na to, że przed przełomowym rokiem, czyli 1734 r., kiedy słynny operator i scenarzysta teatru lalkowego Yoshida Bunzabur? (? - 1760) opracował sposób manipulacji lalkami przez trzy osoby, tzw. Sanninzukai, zdarzało się, że lalka była animowana w bardzo podobny metodę. Wydana w erze J?ky? (1664 - 1687) , a ponadto w pierwszych latach ery Genroku (1688 - 1703) Yakusha ezukushi (Zbiór podobizn aktorów) zawiera rycinę Sekky? magoshiroza, gdzie dwie lalki animowane są przez dwie albo trzy chłopcy i dziewczęta. Dwuznaczność ilustracji dopuszcza dwie interpretacje podziału obowiązków między operatorami. Interpretacja pierwsza: jedna osoba porusza obydwoma ramionami lalki, do funkcji drugiej trzeba głowa, trzecia jednak zajęta jest nogami. Interpretacja druga: jeden z operatorów porusza głową i ramionami, podczas gdy drugi utrzymuje ciało lalki w pozycji pionowej. Jednakże podział zleceń ukazany na owej ilustracji różni się od tego, co nazywamy dziś sanninzukai. Dodać powinno się, że zilustrowanie takie odbywające się na blacie od stołu lub planszy do gry w go nazywane jest zashikigeri (salonowa rozrywka). Dopiero notka, wydana z okazji premiery Ashiya D?man ?uchi kagami w 1734 r. (Biały lis z lasu Shinoda) w teatrze Takemotoza, zawiera opis takiego podziału obowiązków między animatorami, jaki dzisiaj spotykamy przy poruszaniu lalką bunraku. Mowa w niej o technologii sanningakari, zamiast sanninzukai. Są to dwa różnorakie wyrazu o tym samym znaczeniu.14 Priorytetowym animatorem był przywołany powyżej Yoshida Bunzabur? I. Jednak na podstawie tej noty nie można stwierdzić, że owa technologia stała się podstawą sztuki animowania lalki bunraku, gdyż wręcz po 1734 roku zachowało się wiele ilustracji i opisów, w których lalki wciąż poruszane były przez jedną osobę. Musiało minąć jeszcze czterdzieści lat zanim technika sanninzukai na dobre zadomowiła się na deskach lalkowego. Waznym źródłem dotyczącym rozwoju techniki sanninzukai, jest treść z ilustracjami pt. T?se shibai katagi (Istota współczesnego teatru) z 1777 roku. Jedna z ilustracji ukazuje sztukę Ranjatai Nitta keizu (Nadzwyczajne kadzidło, czyli genealogia rodu Nitta). Są tam dwa poziomy powierzchni przeznaczonej na zademonstrowanie, każda ograniczona płotkiem zakrywającym dolną połowę ciała animatora. Omozukai jest wyższy od osobistych pomocników (co sugeruje wykorzystanie wysokich drewnianych japońskich sandałów geta), ludzie zaś są ubrani na czarno i zakapturzeni. Została tutaj także została ustalona obecna wysokość lalek, wynosząca mniej więcej 2/3 wysokości człowieka. By dowiedzieć się więcej na zagadnienie Japonii zapraszamy do szkoły japońskiego w Warszawie.